Hotline
Ý kiến chuyên gia

Sổ mũi, nghẹt mũi khi trời lạnh - Vì sao?

01/06/2020
Share:

Mỗi người trong chúng ta đều đã bị sổ mũi, nghẹt mũi kèm theo hắt hơi… Nhiều người còn hay bị lặp lại một cách thường xuyên, nhất là khi trời lạnh. Phản ứng tự nhiên này có thể coi là một triệu chứng báo hiệu bạn bị cảm cúm hay cảm lạnh, hoặc cơ thể đang cần sưởi ấm. 
 

Tại sao bị chảy nước mũi mỗi khi trời trở lạnh?

Một trong những nhiệm vụ quan trọng của mũi là làm ấm và tưới ẩm cho luồng không khí bạn hít thở vào cứ mỗi giây. Sở dĩ phải làm ấm và ẩm luồng không khí bởi chúng sẽ hạn chế việc kích thích các tế bào trong phổi. Khi phải hít thở lúc trời lạnh, mũi có thể làm ấm luồng khí lên tới 26ºC hoặc cao hơn tới 30ºC.

Độ ẩm không khí sau khi đi qua khoang mũi thường khoảng 100%, bất kể không khí có lạnh đến đâu. Điều này cho thấy, mũi luôn làm việc rất hiệu quả trong bất cứ trường hợp nào để tạo ra chất lượng không khí tốt nhất trước khi đến phổi. Khi trời lạnh, không khí hít vào, qua mũi có nhiệt độ quá thấp hoặc khô hanh (có độ ẩm thấp), luồng không khí này sẽ gây kích thích tới các dây thần kinh bên trong mũi… Do đó, hệ tuần hoàn buộc phải tăng cường lượng máu tới mũi, giúp các mạch máu quanh mũi giãn nở và làm ấm không khí đi qua. Bên cạnh đó, không khí lạnh và khô cũng kích thích tế bào hệ thống miễn dịch (tế bào mast) trong mũi khiến chúng sản sinh ra các chất dịch lỏng trong mũi hay còn gọi là nước mũi để làm ẩm không khí.


Khi cơ chế bù đắp lượng ẩm của mũi hoạt động quá đà, độ ẩm vượt quá mức cần thiết để làm ẩm không khí lạnh, lúc này bạn sẽ thấy tình trạng nước mũi chảy ra không thể kiểm soát. Phản ứng tạm thời cần làm là hỉ mũi để tống lượng chất dịch quá lớn, gây bít tắc đường thở.

Nghẹt mũi hoặc thậm chí hắt hơi có thể coi là những triệu chứng dễ thấy nhất cho việc không khí lạnh đang tấn công hệ hô hấp. Chảy nước mũi (sổ mũi) và nghẹt mũi cũng là triệu chứng khi bị cảm cúm, cảm lạnh. Vì vậy các loại thuốc chữa cảm cúm cảm lạnh cũng giúp khắc phục và ngăn ngừa tình trạng này.
 

Thuốc nào chữa cảm cúm hiệu quả và an toàn?

Hiện nay trên thị trường có rất nhiều các thông tin và quảng cáo chung chung về các loại thuốc chữa cảm lạnh, cảm cúm. Do vậy nhiều người thường hay sử dụng các loại thuốc theo cách rất tùy tiện và phi khoa học, đặc biệt là với các loại  thuốc có chứa thuốc thuộc nhóm hạ nhiệt giảm đau và kháng viêm nonsteroid như paracetamol, ibuprofen,… Các thuốc hóa dược này chỉ có hiệu quả chống lại các triệu chứng sốt cao, đau đầu, đau người. Nhưng đồng thời các hóa dược này cũng tiềm ẩn những nguy cơ gây nên nhiều tác dụng phụ nghiêm trọng, đặc biệt là với những người bị sốt xuất huyết hoặc suy giảm chức năng gan.

Hãy ghi nhớ: “Chỉ dùng thuốc giảm đau và thuốc hạ sốt khi cần thiết”. Khi bị đau đến mức không chịu được hoặc gây ảnh hưởng quá nhiều đến sinh hoạt và công việc thì hãy dùng thuốc giảm đau, khi bị sốt cao trên 38,5°C thì hãy dùng thuốc hạ sốt. Cảm cúm, cảm lạnh chảy nước mũi và nghẹt mũi mà không sốt cao, không đau nhức quá thì không nên dùng các loại thuốc chứa các hóa dược nói trên.

Các loại thuốc cảm từ thảo dược, điển hình như thuốc Cảm Xuyên Hương Yên Bái do công ty CPDP Yên Bái sản xuất (Điều chế từ các dược liệu nhóm tân ôn giải biểu như Xuyên khung, Bạch chỉ, Hương phụ, Quế, Gừng, Cam thảo bắc) là một lựa chọn hợp lý và hiệu quả trong các trường hợp này, không chỉ bởi chúng ít gây các tác dụng phụ cho cơ thể hơn thuốc hóa dược, mà còn bởi cơ chế tác dụng của chúng thường là giúp tăng cường khả năng điều chỉnh của cơ thể như: tăng cường lưu thông khí huyết, tăng cường khả năng miễn dịch và kháng khuẩn cho hệ hô hấp, giảm đau, giúp làm ấm cơ thể để chống lại cảm lạnh, cảm cúm.

Các loại thuốc đông dược chữa cảm lạnh này này sẽ có hiệu quả tốt hơn khi dùng sớm ngay khi chớm thấy có hiện tượng sổ mũi, nghẹt mũi, hắt hơi… và bạn cũng nên uống với cốc nước nóng vừa đủ, hoặc ăn nhẹ chút cháo nóng với hành hoa và kết hợp nghỉ ngơi hợp lý, vừa giúp tăng cường sức đề kháng của cơ thể, vừa giúp tăng cường tác dụng và hiệu quả của thuốc chữa cảm.

Giải pháp tốt nhất để tránh bị chảy nước mũi là hãy cố gắng giữ nhiệt cho mũi của bạn. Nếu không cần thiết ra ngoài trời lạnh thì bạn cũng đỡ lo phần nào việc chảy nước mũi. Bên cạnh đó, cũng có thể đặt một chiếc máy phun ẩm trong nhà khi thời tiết quá hanh khô. Nhưng nếu buộc phải ra ngoài, hãy nhớ đeo khẩu trang, khăn quàng giữ ấm cho mũi khi đi ra ngoài trời lạnh vì đây là bộ phận dễ bị tiếp xúc với không khí lạnh.

Hy vọng những giải thích trên đây đã cung cấp cho bạn đọc những hiểu biết về một trong những cơ chế bình thường của cơ thể.


BSCKII Bùi Sĩ Tùng (Bệnh viện YHCT Yên Bái)